Wat is lactose-intolerantie?
Lactose-intolerantie is een aandoening waarbij het lichaam moeite heeft met het verteren van lactose, de suiker die van nature voorkomt in melk en zuivelproducten. Dit komt doordat de dunne darm onvoldoende van het enzym lactase aanmaakt. Zonder voldoende lactase bereikt onverteerde lactose de dikke darm, waar bacteriën het afbreken en daarbij gas en zuren produceren.
Oorzaken
Er zijn drie hoofdvormen van lactose-intolerantie:
- Primaire lactose-intolerantie: De meest voorkomende vorm. Na de kleutertijd neemt de lactaseproductie van nature af. Dit is genetisch bepaald en komt meer voor bij mensen van Aziatische, Afrikaanse of Zuideuropese afkomst.
- Secundaire lactose-intolerantie: Ontstaat door schade aan het darmslijmvlies, bijvoorbeeld door een darmontsteking, coeliakie of de ziekte van Crohn. Deze vorm is soms tijdelijk.
- Congenitale lactose-intolerantie: Een zeldzame, aangeboren vorm waarbij pasgeborenen al geen lactase aanmaken.
Symptomen
Klachten treden doorgaans op binnen 30 minuten tot 2 uur na het eten van zuivelproducten:
- Opgeblazen gevoel en winderigheid
- Buikpijn en krampen
- Diarree of losse ontlasting
- Misselijkheid
De ernst van de klachten varieert per persoon en hangt af van de hoeveelheid lactose die wordt gegeten en de resterende lactaseactiviteit.
Diagnose
De huisarts kan lactose-intolerantie op verschillende manieren vaststellen:
- Eliminatiedieet: Tijdelijk alle zuivel weglaten en kijken of klachten verminderen.
- Waterstofademtest: Na het drinken van een lactoseoplossing wordt de hoeveelheid waterstof in de uitgeademde lucht gemeten.
- Bloedtest: Meten hoe de bloedsuikerspiegel reageert op lactoseinname.
Wat kunt u wel en niet eten?
Met een aanpassing in het dieet zijn de klachten goed te beheersen. Houd rekening met het volgende:
Beperken of vermijden
- Gewone melk, slagroom, volle yoghurt
- Roomkaas en verse kaas (ricotta, mascarpone)
- IJsjes en desserts op melkbasis
Vaak goed verdragen
- Harde kaassoorten (belegen kaas, parmezaan) – bevatten weinig lactose
- Lactosevrije melk en zuivelproducten
- Gefermenteerde producten zoals yoghurt en kefir – soms beter verdragen
- Plantaardige alternatieven: havermelk, amandelmelk, sojamelk
Lactase-supplementen
Tabletten of druppels met lactase zijn verkrijgbaar bij de apotheek en drogisterij. Deze kunt u innemen vlak voor een maaltijd met zuivel om de spijsvertering te ondersteunen. Ze zijn niet bij iedereen even effectief, maar kunnen handig zijn bij sociale gelegenheden.
Calcium en lactose-intolerantie
Een aandachtspunt bij het vermijden van zuivel is de calciuminname. Calcium is belangrijk voor sterke botten. Alternatieven zijn: groene bladgroenten (broccoli, boerenkool), amandelen, sardines met graat, en verrijkte plantaardige melk. Raadpleeg een diëtist als u twijfelt of u voldoende calcium binnenkrijgt.